Yery├╝z├╝n├╝n en ilkel ula┼č─▒m ara├žlar─▒ndan biri olsa da ku┼čku yok ki en keyifli ve kendi i├žinde harika bir senkron olu┼čturan mekanizmaya sahiptir velespit. Her ne kadar ilkel olsa da dikkat edilmesi ve bilinmesi gereken ├Ânemli ayr─▒nt─▒lar─▒ vard─▒r. Bu ayr─▒nt─▒lar─▒ bilmek hem s├╝r├╝┼čten daha fazla zevk almam─▒z─▒ hem de 1800ÔÇÖl├╝ y─▒llar─▒n ba┼č─▒ndan bug├╝nlere dek bizlere yolda┼čl─▒k eden bu g├╝zel aletleri daha fazla ke┼čfedip, daha g├╝venli kullanmam─▒z─▒ sa─člar.

G├╝venli bir s├╝r├╝┼č i├žin dikkat etmemiz ve bilmemiz gereken baz─▒ noktalara de─činmeden ├Ânce unutmamam─▒z gereken hayati bir ger├žek var ki; biz bisikletlilerin kaportas─▒ g├Âvdelerimizdir. Bizden veya d─▒┼čar─▒dan kaynaklanan bir hatadan ├Ât├╝r├╝ olu┼čabilecek bir kaza geri d├Ân├╝┼č├╝ olmayan sonu├žlar do─čurabilir. Bunun bilincinde olarak pedallamak en ├Ânemli noktalardan bir tanesi. Bu ├Ânemli hat─▒rlatmay─▒ yapt─▒ktan sonra asl─▒nda bildi─čimiz ve bir├žok yerde okudu─čumuz, dinledi─čimiz, dikkat etmemiz gereken di─čer noktalara alt ba┼čl─▒klar alt─▒nda bir kez daha bakal─▒m.

FREN


Fren sistemimiz, ┼č├╝phesiz ki bisikletimizin en ├Ânemli ve bak─▒m─▒ d├╝zenli olarak yap─▒lmas─▒ gereken sistemidir. Do─čru frenleme i├žin dikkat etmemiz gerekenlere de─činmeden ├Ânce fren sistemlerini ayr─▒nt─▒da bo─čulmadan ele alal─▒m.

Kulland─▒─č─▒m─▒z bisikletlerin t├╝r├╝ fark etmeksizin %90 fren sistemimiz ya v brake denilen pabu├žlu fren sistemidir ya da kendi i├žinde mekanik ve hidrolik olarak kategorize olan disk fren sistemidir. Disk ve v brake frenlerin hangisinin birbirinden daha iyi oldu─čunu tart─▒┼čmak kan─▒mca do─čru de─čil. ├ç├╝nk├╝ kullan─▒m alan─▒ ve zemin ko┼čullar─▒na g├Âre her iki fren sisteminden de alaca─č─▒m─▒z performans de─či┼čkenlik g├Âsterir. Fakat yads─▒namayacak bir ger├žek var ki; v brake frenlerin bak─▒m─▒ ve tamiri olduk├ža kolay yap─▒l─▒rken, disk frenlerde bak─▒m ve tamir kimi zaman usta eller isteyebilmekte.

V-brake dedi─čimiz pabu├žlu fren sisteminin ├žal─▒┼čma ┼čekli basit ve bak─▒m─▒ olduk├ža kolay bir fren tipidir. Fren kollar─▒na bast─▒─č─▒m─▒zda pabu├žlar─▒n janta s├╝rtmesi ile frenleme sa─člar. Disk fren sistemi ise biraz ├Ânce de s├Âyledi─čim gibi kendi i├žerisinde mekanik ve hidrolik olmak ├╝zere ikiye ayr─▒l─▒r. Mekanik fren telle ├žekim yaparken, hidrolik fren pompalanan ya─č arac─▒l─▒─č─▒ ile diski kaliperler aras─▒nda s─▒k─▒┼čt─▒rarak frenleme sa─člar. Kimi istisna modeller vard─▒r ki hidro-mekanik sisteme sahip.(Bkz: Trek Domane Disc 4.0) Mekanik sistemin eksisi ise; ekstra a─č─▒rl─▒─č─▒ ve daha s─▒k bak─▒m gerektirmesi. Hidrolik ise daha dayan─▒kl─▒ ve hafiftir.

Gelelim iyi bir fren i├žin hangi tip fren sistemine ihtiyac─▒m─▒z oldu─čuna. Arazi yollar─▒nda, ─▒slak ve ├žamurlu yollarda g├╝venli ve kaliteli fren i├žin disk fren sistemi alternatifsizdir. V brake sistemlerinde ise ─▒slak ve ├žamurlu yollarda frenleme an─▒nda pabu├žlar─▒n jant ile s├╝rt├╝nme kuvveti d├╝┼čebilir ve bunun sonucunda frenleme kalitesi olduk├ža azal─▒r. Son zamanlarda birtak─▒m markalar 4 mevsim pabu├žlar ├╝reterek daha kaliteli frenleme sa─člayan ├╝r├╝nler ├╝rettiler. Fakat pabu├žlarda teknoloji ne kadar ilerlese de arazide, ├žamurlu yollarda disk frenin sa─člayaca─č─▒ kaliteli frenin yerini tutamaz.

Fren tercihinde bulunmadan ├Ânce bisikletimizi nerede ve nas─▒l ortamlarda kullanaca─č─▒m─▒z─▒ g├Âz ├Ân├╝nde bulundurmal─▒y─▒z. Aynen genel olarak bisiklet t├╝rlerinde tercih yaparken nerede kullanaca─č─▒m─▒z─▒ g├Âz ├Ân├╝nde bulundurdu─čumuz gibi.

LAST─░K

┼×├╝phesiz ki h─▒z─▒m─▒z─▒, hafifli─čimizi ve g├╝venli s├╝r├╝┼č├╝ etkileyen en ├Ânemli par├žalardan biri d─▒┼č lastiklerimiz. Unutmamal─▒y─▒z ki di┼čli, di┼čsiz, mtb lasti─či, yol lasti─či gibi t├╝rleri ve kal─▒nl─▒k ├že┼čitleri olan lastiklerimizin hi├žbiri %100 yol tutu┼ču sa─člamaz. Bilindi─či ├╝zere kal─▒n ve di┼čli lastiklerin yol tutu┼ču daha y├╝ksektir fakat ─▒slak veya kaygan zeminde hi├žbir d─▒┼č lasti─čin kaymama garantisi yoktur. En y├╝ksek teknolojide ├╝retilen d├╝nyaca ├╝nl├╝ markalar─▒n lastikleri dahi kaygan, ─▒slak zemine yenik d├╝┼čebilir. Virajlarda ivmemizi ve do─čru a├ž─▒y─▒ iyi ayarlamak gerekmektedir. Virajlar haricinde, d├╝z yollardaki t├╝mseklere, asfalt ├žal─▒┼čmalar─▒ sonucu olu┼čan yol tahribatlar─▒na lasti─čimizin yap─▒s─▒ ve ebad─▒ ne olursa olsun dikkat etmeliyiz.

Lastik ba┼čl─▒─č─▒n─▒n alt─▒nda jant akorduna da de─činmek istiyorum. D├╝zenli olarak, bilhassa uzun s├╝r├╝┼člerden, yar─▒┼člardan sonra jant akortlar─▒m─▒z─▒ da b├╝y├╝k bir titizlikle kontrol etmeliyiz. Kontrol edece─čimiz lasti─či havaya kald─▒r─▒p ├ževirdi─čimizde kolayl─▒kla fark edebilece─čimiz bu ayr─▒nt─▒ da g├╝venli s├╝r├╝┼č i├žin ├žok b├╝y├╝k ├Ânem ta┼č─▒maktad─▒r. ├çevirdi─čimiz lastik d├Ânerken hafif bir yalpalama yap─▒yorsa jant akordunda bozulma var demektir ve bir sonraki s├╝r├╝┼če kadar mutlaka bu ayar bozuklu─ču giderilmelidir.

Bir di─čer ├Ânemli nokta; lastiklerimizin bas─▒nc─▒. Ya─čmurda ya da ├žamurlu, toprak yolda pedall─▒yorsak lasti─čimizin bas─▒nc─▒n─▒ mutlak suretle d├╝┼č├╝rmeliyiz. ├ç├╝nk├╝ d├╝┼č├╝k bas─▒n├žl─▒ lastik yeri daha iyi kavrar ve kayma, patlama olas─▒l─▒─č─▒ daha d├╝┼č├╝kt├╝r. Ufak bir ayr─▒nt─▒ gibi g├Âz├╝kse de arazi yollar─▒nda ihmal etmememiz gereken bir ayr─▒nt─▒d─▒r.

Bisikletimizin t├╝r├╝ne g├Âre d─▒┼č lastiklerin yap─▒s─▒ da de─či┼čkenlik g├Âsterir. ├ľzetlememiz gerekirse; arazi ┼čartlar─▒nda, ├žamurlu ve patika yollarda di┼čli lastikler daha sa─člam bir yol tutu┼ču sa─člarken (├žamur zeminler i├žin ├Âzel olarak ├╝retilen ├žamur lastikleri oldu─čunu da hat─▒rlatal─▒m), asfalt ve d├╝z yollarda di┼čsiz lastikler ├žok daha rahat pedallamam─▒z─▒ sa─člar. Fakat unutmayal─▒m ki alt─▒m─▒zdan ak─▒p giden yol nas─▒l olursa olsun, lasti─čimiz hangi t├╝r lastik olursa olsun gidon h├ókimiyetini ve dikkatimizi s├╝rekli diri tutmam─▒z gerekmekte.

SELE Y├ťKSEKL─░─×─░

Bisiklet selesi se├ženeklerimize g├Âz at─▒n!

Selelerimiz i├žin, g├╝venli bir s├╝r├╝┼čten ziyade konforumuzu sa─člayan bir par├ža gibi alg─▒ olu┼čmu┼č olabilir. Fakat selemizin y├╝ksekli─činin s├╝r├╝┼č├╝m├╝z├╝n ne kadar g├╝venli oldu─čuyla direkt olarak ba─člant─▒s─▒ oldu─ču gibi boyun sa─čl─▒m─▒z i├žin de gidon y├╝ksekli─či ile beraber b├╝y├╝k ├Ânem te┼čkil etmektedir.

Sele ve gidon y├╝ksekli─či boyumuza g├Âre ayarlan─▒r. Fakat sert ve dik ini┼člerde sele y├╝ksekli─činin boyumuz ile orant─▒s─▒n─▒ bozup ufak oynamalar yapmal─▒y─▒z. ├ç├╝nk├╝ ini┼č s─▒ras─▒nda sele ne kadar y├╝ksek olursa a─č─▒rl─▒─č─▒m─▒z normalden fazla ├Âne do─čru olacakt─▒r ve ileri kapaklanma ihtimalimiz bir o kadar fazla olur. Fakat seleyi al├žalt─▒p, a─č─▒rl─▒─č─▒m─▒z─▒ hafif arkaya do─čru verdi─čimizde ├žok daha g├╝venli ve sa─člam ini┼čler ger├žekle┼čtiririz. ÔÇťSele y├╝ksekli─čimin ayar─▒n─▒ bir daha tutturamamÔÇŁ tela┼č─▒n─▒ ya┼čayan pedal┼č├Ârlere ufak bir tavsiye: Sele size uygun y├╝kseklikte iken sele borusunun dip k─▒sm─▒na ufak bir ├žizik at─▒p sizin i├žin ideal olan y├╝ksekli─či her zaman yakalayabilirsiniz.

PEDAL

V├╝cudumuzun bisikletimize temas etti─či ├╝├ž noktadan biridir pedallar. (Di─čerleri; gidon ve sele) T├╝m g├╝├ž pedallardan yay─▒l─▒r diyebiliriz. Pedallar da kendi i├žerisinde 3ÔÇÖe ayr─▒l─▒r. D├╝z, platform ve spd (Shimano Pedaling Dynamics) pedal olmak ├╝zere.

D├╝z ve platform pedallar─▒n kullan─▒m─▒ aras─▒nda ince ayr─▒m olmasa da spd pedal g├╝venlik a├ž─▒s─▒ndan kullan─▒m─▒ dikkat gerektiren bir pedal t├╝r├╝d├╝r. Bilindi─či ├╝zere spd pedal performans ve h─▒z tutkunlar─▒ i├žin vazge├žilmezdir. Fakat yeteri deneyim edinmeden, tak-├ž─▒kar i┼člemine al─▒┼čmadan trafik i├žine ├ž─▒kmak ve y├╝ksek h─▒zda gitmek ├žok sak─▒ncal─▒. O y├╝zden spd pedala ge├ži┼č yapacaksan─▒z kesinlikle yeteri kadar al─▒┼čma turlar─▒ atmal─▒s─▒n─▒z ve bu turlarda s─▒k s─▒k ayaklar─▒n─▒z─▒ tak─▒p ├ž─▒karmal─▒s─▒n─▒z. Spd pedallar─▒n s├╝r├╝┼č s─▒ras─▒nda, t─▒rman─▒┼člarda ├žok daha az eforla ├žok daha h─▒zl─▒ gitme imk├ón─▒ sundu─ču bir ger├žek ama h─▒z ve performans a├ž─▒s─▒ndan bir iddian─▒z yok ise ├žok elzem bir pedal t├╝r├╝ de─čil.

D├╝z pedallar kullan─▒yor isek piyasadaki kau├žuk y├╝zeyli pedallar─▒ tercih etmemiz s├╝r├╝┼č esnas─▒nda ayaklar─▒m─▒z─▒n pedaldan kayma olas─▒l─▒─č─▒n─▒ azaltmam─▒z─▒ sa─člar. Kau├žuk y├╝zeyli pedallara alternatif olarak di┼čli olarak tabir edebilece─čimiz pedallar da aya─č─▒m─▒z─▒n pedal y├╝zeyinden kaymas─▒na engel olacakt─▒r.

YANIMIZDA OLMASI GEREKENLER

Velespitimiz ile yollara koyuldu─čumuzda kask, eldiven gibi g├╝venlik aksesuarlar─▒n─▒n yan─▒ s─▒ra yan─▒m─▒zda bulundurmam─▒z gereken baz─▒ yedek par├ža ve aksesuarlar vard─▒r. Tabi ki uzun turlarda ├žok daha fazla malzeme gerekmekte ama g├╝nl├╝k, k─▒sa turlarda yan─▒m─▒zda olmas─▒ gerekenleri gelin maddeler halinde inceleyelim:

  • ─░├ž Lastik. Uzun turlarda da, k─▒sa turlarda da i├ž lastik patlamas─▒ sonucunda turumuzun yar─▒da kalmamas─▒ i├žin her zaman yan─▒m─▒zda 1 ya da 2 tane olmas─▒ gerekmekte.
  • Alyan tak─▒m─▒. Kimi zaman hayat kurtarabilir. Gev┼čeyen vidalar─▒m─▒z─▒ s─▒kmaya, bisikletimizin herhangi bir par├žas─▒n─▒ de─či┼čtirirken ilgili par├žay─▒ s├Âk├╝p ├ž─▒karmaya yarar. Hi├ž kullanmasak bile varl─▒─č─▒ g├╝ven verir desem abartm─▒┼č olmam.
  • Yama seti. Kimi zaman patlayan i├ž lasti─čimizi de─či┼čtirmek yerine yama yapmam─▒z yetebilir. Bu y├╝zden patlayan noktay─▒ bulup yapaca─č─▒m─▒z kontrol sonras─▒ nas─▒l bir m├╝dahalenin do─čru oldu─čuna karar veririz. Olduk├ža portatif ve hafif yama setlerinden mutlaka edinmeliyiz.
  • Ufak pompa.
  • Ufak levye tak─▒m─▒. ─░├ž lastik de─či┼čimlerinde olmazsa olmaz bir par├žad─▒r. Elinizle veya herhangi bir par├ža ile 20 dakikada yapaca─č─▒n─▒z i┼či 2 dakikada halleder.
  • G├Âzl├╝k. S├╝ratli s├╝rd├╝─č├╝m├╝zde ya da h─▒zl─▒ ini┼člerde g├Âz├╝m├╝ze b├Âcek, sinek girme riski normal s├╝rd├╝─č├╝m├╝zdekinden ├žok daha fazlad─▒r. G├Âzl├╝k takmay─▒ sevmeseniz bile h─▒zl─▒ ilerlerken ya da ini┼člerde ge├žici olarak takman─▒z daha g├╝venli bir s├╝r├╝┼č sa─člayacakt─▒r. Ayr─▒ca r├╝zg├órdan dolay─▒ g├Âz├╝m├╝zde olu┼čan ya┼čarmay─▒ da engellemi┼č oluruz.
  • Gece s├╝r├╝┼č yap─▒yorsak ├Ân-arka ayd─▒nlatma. Bilhassa arka far─▒m─▒z─▒n ├žakar modda olmas─▒ ├Ânemli.

TRAF─░KTEYKEN!

├ťlkemizde bisiklet k├╝lt├╝r├╝n├╝n olmad─▒─č─▒ ger├že─či maalesef trafi─če ├ž─▒kt─▒─č─▒m─▒z her zaman t├╝m ger├žekli─či ile y├╝z├╝m├╝ze vuruyor. Bisiklet yollar─▒n─▒n motorize fa┼čizm ve yayalar taraf─▒ndan i┼čgali, bisikletin bir ula┼č─▒m arac─▒ olarak kabul g├Ârmemesi, trafikte ya┼čanan tacizler ve kazalarÔÇŽ Bu k├╝lt├╝r├╝n ├╝lkemizde tam olarak yer bulmas─▒ ├žok uzun vadede ger├žekle┼čecek bir durum oldu─ču i├žin en az─▒ndan trafikte g├Âr├╝n├╝rl├╝─č├╝m├╝z├╝n artmas─▒ i├žin giyimimize ├Ânem g├Âstermeli ve bir tak─▒m aparatlara/aksesuarlara ├Ânem vermeliyiz. Renkli, dikkat ├žekici k─▒yafetler/formalar, reflekt├Ârl├╝ yelekler, arka ve ├Ân farlar, kask veya gidon aynas─▒, korna olmazsa olmazlar! Ve kendi can g├╝venli─čimiz i├žin kask ile eldiven en ├Ânemli aksesuarlar! Bunlar ┼č├╝phesiz ki bug├╝ne kadar her yerde binlerce kez yaz─▒ld─▒. Fakat kasks─▒z trafi─če ├ž─▒kan, farlar─▒ olmadan gece s├╝r├╝┼č├╝ yapan y├╝zlerce bisikletli g├Âr├╝yoruz. Ve onlar─▒ g├Ârd├╝k├že yazmaya devam etmeliyiz. ─░lgili herkes taraf─▒ndan da ├╝zerine bas─▒larak yaz─▒lmaya, s├Âylenmeye devam edilmeli.

Trafikteyken dikkat edilmesi gereken bir tuza─ča gelelim. Mazgallar !!! ├ťlkemizin neredeyse her ┼čehrinde mazgallar dikey ┼čekilde yerle┼čtirildi─či i├žin ├Âzellikle ince lastikli bisiklet├žilerin ba┼č belas─▒. Bir defas─▒nda Bostanc─▒ÔÇÖda 2.10 geni┼čli─činde lastikle dahi girdi─čimi hat─▒rl─▒yorum. O y├╝zden mazgal g├Ârd├╝─č├╝m├╝z yerde h─▒z─▒m─▒z─▒ azalt─▒p, hafif ├žapraz s├╝r├╝┼č ile ge├žmeliyiz.

Ara├ž s├╝r├╝c├╝lerinin dikkatsizli─či sonucu kazalara sebebiyet veren bir di─čer talihsiz durum ise bir anda a├ž─▒lan araba kap─▒lar─▒! Bildi─čimiz ├╝zere bisikletler, bisiklet yolunun olmad─▒─č─▒ yollarda sa─č ┼čeritte motorlu ta┼č─▒tlar ile ayn─▒ sorumlulukta ilerleme hakk─▒na sahiptir. Fakat sa─č ┼čeritte pedallarken yanlar─▒ndan ge├žti─čimiz ara├žlar─▒n i├žinde s├╝r├╝c├╝ var m─▒ yok mu mutlaka kontrol etmeliyiz. ├ç├╝nk├╝ ├žo─ču ara├ž s├╝r├╝c├╝s├╝ kontrols├╝z bir ┼čekilde kap─▒lar─▒n─▒ a├žarak biz bisikletliler i├žin b├╝y├╝k tehlike olu┼čturuyorlar.

Sa─č ┼čeritte ilerlemek karayollar─▒ kanununda a├ž─▒k├ža bizlere sunulmu┼čtur. Fakat kendi ┼čeridimizde ilerlesek dahi b├╝y├╝k ara├žlara ├žok fazla yakla┼čmamal─▒y─▒z. ├ç├╝nk├╝ kamyon, kamyonet, t─▒r gibi a─č─▒r ta┼č─▒tlar─▒n bizleri g├Ârme olas─▒l─▒─č─▒ normal ara├žlara nazaran ├žok daha azd─▒r. O y├╝zden a─č─▒r ta┼č─▒tlar─▒n yan─▒ndan her zamankinden daha ├žok kontroll├╝ ge├žmeliyiz.

Trafikte hassas olmam─▒z gereken bir di─čer husus ise; yayalar. Maalesef bisiklet yollar─▒nda bile yayalara dikkat etmeliyiz ├ž├╝nk├╝ yukar─▒da da belirtti─čimiz gibi bisiklet k├╝lt├╝r├╝ hi├žbir ┼čekilde tan─▒nmamakta. Asl─▒na bakarsan─▒z Hollanda gibi bisiklet k├╝lt├╝r├╝n├╝n sa─člam temeller ├╝zerine oturdu─ču ├╝lkelerde bisiklet yollar─▒nda veya trafi─čin sa─č ┼čeridinde ├Âncelik yayalar─▒n de─čil bisikletlilerindir. Ya┼čanan herhangi bir kazada da yasalar bisikletliyi hakl─▒ bulur. ├ç├╝nk├╝ ihlali yapan yayad─▒r. Fakat bizim ├╝lkemizde bu tip yasalar─▒n olmas─▒ fazlas─▒yla ├╝topik ve bisiklet yollar─▒nda mangal yap─▒p, ├žay demleyen insanlar─▒m─▒z oldu─ču i├žin fazlas─▒yla dikkatli olmal─▒y─▒z. Bisikletiyle kald─▒r─▒mdan giden pedal┼č├Ârlere de bir mesaj─▒m─▒z olsun: Kald─▒r─▒mlar kesinlikle bisikletlilerin de─čildir. E─čer kald─▒r─▒mdan gidecekseniz bisikletten inmeli ve elinizde gitmelisiniz.

G├╝venli bir s├╝r├╝┼č i├žin ├Ânemli ba┼čl─▒klara ÔÇôa─č─▒rl─▒kl─▒ olarak teknik ba┼čl─▒klar- ana hatlar─▒yla de─činmeye ├žal─▒┼čt─▒m. Yukar─▒da da belirtti─čim gibi bu yazd─▒klar─▒m hi├ž bilinmeyen, yaz─▒lmam─▒┼č bilgiler de─čil. Hepsinden ├Ânemlisi bildiklerimizi prati─če d├Âkmek oldu─ču i├žin ve bu noktada baz─▒ eksiklikler olmas─▒ sebebiyle yaz─▒lmaya devam edilmeli. En ufak bir fark─▒ndal─▒k yaratabilmek dahi b├╝y├╝k bir art─▒ olacakt─▒r.

Herkese bol pedall─▒ g├╝nler ve keyifli s├╝r├╝┼čler diliyorum.

Bu yaz─▒m─▒z Ritim ─░stanbul AVM Decathlon Ma─čazas─▒ Bisiklet Spor Lideri Efe Suba┼č─▒ taraf─▒ndan yaz─▒lm─▒┼čt─▒r ­čÖé

 

Leave a Reply

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.